1η Οκτωβρίου – Διεθνής Ημέρα Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας

Η Διεθνής Ημέρα Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας, που τιμάται κάθε χρόνο την 1η Οκτωβρίου, αποτελεί σημαντική ευκαιρία για να αναδειχθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας και η ανάγκη για κοινωνίες χωρίς ηλικιακές διακρίσεις.

Το θέμα για το 2026 “The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives” μας καλεί να επανεξετάσουμε κατά πόσο οι θεσμοί, οι πολιτικές και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, υγείας, φροντίδας, απασχόλησης και ψηφιακών υπηρεσιών έχουν προσαρμοστεί στην πραγματικότητα της μακροζωίας. 

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί σημαντικό κοινωνικό επίτευγμα. Η μακροζωία, όμως, πρέπει να συνοδεύεται από την πλήρη και ισότιμη απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αυτονομία δεν περιορίζεται λόγω ηλικίας: τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας έχουν δικαίωμα να αποφασίζουν για τη ζωή τους, την υγεία και τη φροντίδα τους, να συμμετέχουν ουσιαστικά στις αποφάσεις που τα αφορούν και να έχουν πρόσβαση, χωρίς διακρίσεις, στην εργασία, στην κοινωνική προστασία και στις υπηρεσίες.

Ο ηλικιακός ρατσισμός (ageism) εξακολουθεί να επηρεάζει την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, μέσα από στερεότυπα σχετικά με το τι μπορούν να κατανοήσουν, να αποφασίσουν, να προσφέρουν ή να επιδιώξουν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο υλικό του OHCHR, περίπου ένας στους δύο ανθρώπους παγκοσμίως εκφράζει μέτρια ή έντονα ηλικιακά στερεότυπα απέναντι στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. 

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) συμμετέχει ενεργά στις διεθνείς διεργασίες για την ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Κατά το 2026, συμμετείχε στην Οργανωτική Σύνοδο της Διακυβερνητικής Ομάδας Εργασίας για τα Δικαιώματα των Ατόμων Μεγαλύτερης Ηλικίας (IGWG), που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο στη Γενεύη, καθώς και στην 1η Διακυβερνητική Συνεδρίαση των Ηνωμένων Εθνών για τη διεθνή σύμβαση σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, τον Ιούλιο του 2026. Παράλληλα, η ΕΕΔΑ συνέβαλε στις εργασίες του Ανεξάρτητου Εμπειρογνώμονα του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, ανταποκρινόμενη στην πρόσκληση υποβολής συμβολών με θέμα "Autonomy, dignity & human rights in situations of dependency in older age".

Με αφορμή τη φετινή Ημέρα, το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) εγκαινιάζει την πολυετή εκστρατεία #OldEnoughTo, η οποία αμφισβητεί στερεότυπα που συνδέουν την ηλικία με μειωμένες δυνατότητες και αναδεικνύει το δικαίωμα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας να μαθαίνουν, να εργάζονται, να αποφασίζουν, να αλλάζουν πορεία, να μιλούν για τον εαυτό τους και να ξεκινούν ξανά. 

Στο πλαίσιο της εκστρατείας, το OHCHR μας προσκαλεί επίσης να παρακολουθήσουμε την ταινία μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων “The Fortune Teller”. Η ταινία παρουσιάζει δύο διαφορετικές εκδοχές του μέλλοντος: μία στην οποία τα συστήματα αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των ανθρώπων όσο μεγαλώνουν και μία στην οποία τα δικαιώματα, η αξιοπρέπεια, η αυτονομία και οι επιλογές των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας γίνονται σεβαστά. Το ερώτημα που θέτει είναι ουσιαστικό: ποιο από αυτά τα δύο μέλλοντα οικοδομούμε σήμερα;

🎬 Δείτε το “The Fortune Teller”:
https://www.youtube.com/watch?v=W1yQNKuUyxU&t=1s

Η προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας αφορά τις επιλογές που κάνουμε σήμερα ως κοινωνίες. Η ηλικία δεν αναιρεί την αυτονομία, την αξιοπρέπεια, τη φωνή και το δικαίωμα συμμετοχής.

#OldEnoughTo #OlderPersonsDay #AgencyAndDignity #HumanRights