Δημοσιεύθηκε η απόφαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την εκτέλεση της απόφασης του ΕΔΔΑ στην υπόθεση (15783/21) A.R.E. κατά Ελλάδας
(Φωτογραφία © Council of Europe)
Δημοσιεύθηκε η απόφαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την εκτέλεση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στην υπόθεση (15783/21) A.R.E. κατά Ελλάδας.
Η υπόθεση αφορούσε την άτυπη αναγκαστική επιστροφή (επαναπροώθηση) αιτούσας διεθνή προστασία από την Ελλάδα στην Τουρκία, τον Μάιο του 2019, χωρίς προηγούμενη εξέταση των κινδύνων που αντιμετώπιζε στην Τουρκία και χωρίς πρόσβαση στη διαδικασία διεθνούς προστασίας. Το ΕΔΔΑ διαπίστωσε, μεταξύ άλλων, παραβιάσεις λόγω της άτυπης αναγκαστικής επιστροφής, της αυθαίρετης κράτησης της προσφεύγουσας, της έλλειψης αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος και της μη αποτελεσματικής διερεύνησης των καταγγελιών της.
Η απόφαση στην υπόθεση (15783/21) A.R.E. κατά Ελλάδας έχει χαρακτηριστεί ως υπόθεση αναφοράς (key case), και η συμμόρφωση της Ελλάδας εξετάζεται από την Επιτροπή Υπουργών υπό τη διαδικασία αυξημένης επιτήρησης, λόγω της σημασίας της για την αντιμετώπιση ευρύτερων και σύνθετων ζητημάτων προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα σύνορα της χώρας.
Συνοπτικά, η Επιτροπή Υπουργών:
🔹 Ζητά από τις ελληνικές Αρχές να εξηγήσουν αν και με ποιο τρόπο έλαβαν υπόψη τα ευρήματα του Δικαστηρίου περί ανεπαρκούς διερεύνησης της υπόθεσης, κατά την απόφαση των εισαγγελικών Αρχών να μην επαναληφθεί η έρευνα για την καταγγελία της προσφεύγουσας που αρχειοθετήθηκε και να ενημερώσουν για τυχόν πρόσθετα μέτρα αντιμετώπισης των ελλείψεων που διαπιστώθηκαν.
🔹 Ζητά από τις ελληνικές Αρχές να παράσχουν πληροφορίες για την τύχη της προσφεύγουσας και διαβεβαιώσεις ότι, εφόσον στο μέλλον ζητήσει διεθνή προστασία στην Ελλάδα, η αίτησή της θα εξεταστεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις της απόφασης του Δικαστηρίου.
🔹 Αναγνωρίζει ως θετικές τις πρωτοβουλίες της Ελληνικής Κυβέρνησης για την έκδοση επιχειρησιακού εγχειριδίου και την εκπαίδευση των αρμόδιων αρχών σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
🔹 Επισημαίνει, ωστόσο, ότι τα μέτρα αυτά δεν φαίνονται ακόμη επαρκή για την αντιμετώπιση της «συστηματικής πρακτικής επαναπροωθήσεων» που διαπίστωσε το ΕΔΔΑ.
🔹 Καλεί τις ελληνικές αρχές να ενισχύσουν τις εγγυήσεις ώστε όλα τα πρόσωπα που υπόκεινται σε συνοριακούς ελέγχους να έχουν πραγματική και αποτελεσματική πρόσβαση στη διαδικασία διεθνούς προστασίας.
🔹 Ζητεί περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τη διασφάλιση αποτελεσματικών ενδίκων βοηθημάτων με αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα σε περιπτώσεις όπως αυτή της προσφεύγουσας.
🔹 Καλεί τις αρχές να παράσχουν στοιχεία για την εφαρμογή των διαδικαστικών εγγυήσεων σε πρόσωπα που κρατούνται σε αστυνομικές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων συνοριακού ελέγχου, σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT).
🔹 Ζητεί τη λήψη πρόσθετων μέτρων ώστε οι καταγγελίες για επαναπροωθήσεις να διερευνώνται άμεσα, αμερόληπτα, διεξοδικά και αποτελεσματικά, μεταξύ άλλων μέσω εκπαίδευσης δικαστών και εισαγγελέων.
🔹 Καλεί τις ελληνικές αρχές να συνεχίσουν να παρέχουν στοιχεία και στατιστικά δεδομένα για τον αριθμό και την πορεία των ποινικών ερευνών που αφορούν καταγγελίες επαναπροωθήσεων.
🔹 Ζητεί να διασφαλιστεί ότι ο νέος Ανεξάρτητος Μηχανισμός Παρακολούθησης Συνόρων θα είναι πραγματικά ανεξάρτητος και αποτελεσματικός, με επαρκείς αρμοδιότητες και πόρους, και να συνεχιστεί η ενημέρωση για τη λειτουργία και τα αποτελέσματά του.
Η Επιτροπή Υπουργών αποφάσισε να επανεξετάσει την εκτέλεση της απόφασης σε μία από τις συνεδριάσεις της για τα ανθρώπινα δικαιώματα το 2027.
Υπενθυμίζεται ότι η ΕΕΔΑ είχε παρέμβει ως τρίτο μέρος ενώπιον του ΕΔΔΑ κατά την εξέταση της υπόθεσης, επικουρώντας το Δικαστήριο με τα ευρήματα του Μηχανισμού Καταγραφής Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών. Στη συνέχεια, στο στάδιο της εκτέλεσης, η ΕΕΔΑ υπέβαλε παρατηρήσεις προς την Επιτροπή Υπουργών σύμφωνα με τον Κανόνα 9.2 των «Κανόνων για την εποπτεία της εκτέλεσης των αποφάσεων», επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, την ανάγκη ουσιαστικής επανεξέτασης της υπόθεσης, αποτελεσματικής διερεύνησης των σχετικών καταγγελιών και ενίσχυσης της ανεξαρτησίας και αποτελεσματικότητας των μηχανισμών λογοδοσίας και παρακολούθησης.
🔗Διαβάστε την απόφαση της Επιτροπής Υπουργών
🔗Διαβάστε την παρέμβαση (R9.2) της ΕΕΔΑ προς την Επιτροπή Υπουργών
🔗Διαβάστε την απόφαση του ΕΔΔΑ στην υπόθεση (15783/21) A.R.E. v Greece
🔗Διαβάστε την παρέμβαση τρίτου μέρους της ΕΕΔΑ προς το Δικαστήριο
🔗Διαβάστε την Ετήσια Έκθεση 2025 του Μηχανισμού Καταγραφής της ΕΕΔΑ