Η ΕΕΔΑ για την Παγκόσμια Ημέρα των Προσφύγων 2026: 75 χρόνια από τη Σύμβαση της Γενεύης, το δικαίωμα στην ασφάλεια παραμένει αδιαπραγμάτευτο
20 Ιουνίου 2026
Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα των Προσφύγων, συμπίπτει με τη συμπλήρωση 75 χρόνων από τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951, η οποία αποτελεί το βασικό διεθνές νομικό πλαίσιο προστασίας των προσφύγων και προβλέπει ότι κάθε άνθρωπος που αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα του έχει το δικαίωμα να αναζητήσει ασφάλεια και προστασία, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ζωή ή η ελευθερία του. Το φετινό μήνυμα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), «Until Everyone is Safe», υπενθυμίζει εύγλωττα ότι η ασφάλεια, η αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των προσφύγων δεν αφορούν κάποιους «άλλους», αλλά αποτελούν κοινή ευθύνη όλων μας.
Η ΕΕΔΑ, ο Εθνικός Θεσμός για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της Ελλάδας και το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας σε θέματα προστασίας και προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, από την ίδρυσή της παρακολουθεί σταθερά στο πλαίσιο της αποστολής της τα ζητήματα που άπτονται της προστασίας των δικαιωμάτων των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των μεταναστών. Η σταθερή αυτή ενασχόληση αποτυπώνεται τόσο στις δημόσιες παρεμβάσεις και δηλώσεις της, όσο και στις θεσμικές της παρεμβάσεις απέναντι σε κρίσιμα νομοθετήματα και πρακτικές που επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση στην αποτελεσματική προστασία και το σεβασμό θεμελιωδών δικαιωμάτων. Σημαντικές πρωτοβουλίες της Εθνικής Επιτροπής με ουσιαστικό αντίκτυπο στο πεδίο του προσφυγικού, οι οποίες αναγνωρίζονται ευρέως ως καλές πρακτικές, αποτελούν τόσο η ίδρυση του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας το 2011 σε συνεργασία με την UNHCR όσο και η λειτουργία του Μηχανισμού Καταγραφής Περιστατικών Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών από το 2022.
Το τελευταίο διάστημα, η ΕΕΔΑ ανέλαβε σειρά πρωτοβουλιών σε σχέση με το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Στις 20 Μαΐου 2026 πραγματοποίησε στα γραφεία της ακρόαση φορέων και προσώπων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο της μετανάστευσης και του ασύλου, με τη συμμετοχή του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εκπροσώπων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Στις 28 Μαΐου 2026 έδωσε στη δημοσιότητα το κείμενο παρατηρήσεών της επί του σχεδίου νόμου, ενώ συμμετείχε και στη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης καταθέτοντας τις θέσεις της και στη Βουλή.
Η ΕΕΔΑ συνεχίζει να αναδεικνύει με συνέπεια κρίσιμες πτυχές της προστασίας των δικαιωμάτων στο πεδίο του προσφυγικού και μεταναστευτικού. Με αφορμή το πολύνεκρο ναυάγιο πλησίον της Χίου το Φεβρουάριο του 2026, η Εθνική Επιτροπή με Δήλωσή της υπογράμμισε την απόλυτη ανάγκη για άμεση, πλήρη, αποτελεσματική και διαφανή διερεύνηση κάθε περιστατικού απώλειας ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα, ως ουσιώδη προϋπόθεση για τη διαφύλαξη του κράτους δικαίου, την ενίσχυση της αξιοπιστίας των θεσμών και την πρόληψη ανάλογων τραγωδιών στο μέλλον.
Παράλληλα, η ΕΕΔΑ έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία της προστασίας των υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διασφάλισης ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος λειτουργίας για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ιδίως για όσες δραστηριοποιούνται στο πεδίο του προσφυγικού και μεταναστευτικού. Η προστασία της ανθρωπιστικής δράσης, της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της δημόσιας παρέμβασης των οργανώσεων αυτών αποτελεί αναγκαίο όρο για μια δημοκρατική πολιτεία που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις διεθνείς της υποχρεώσεις.
Τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα των Προσφύγων, η ΕΕΔΑ υπογραμμίζει την ανάγκη σεβασμού του δικαιώματος στο άσυλο, στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, στην αξιοπρέπεια και στην ένταξη. Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά τη Σύμβαση της Γενεύης, η θεμελιώδης αυτή δέσμευση της διεθνούς κοινότητας διατηρεί στο ακέραιο την επικαιρότητά της: η προστασία των ανθρώπων που αναζητούν ασφάλεια αποτελεί κριτήριο ουσιαστικής προσήλωσης στο κράτος δικαίου, στις δημοκρατικές αρχές και στον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η ευθύνη όλων μας για την ασφάλεια και την προστασία των προσφύγων παραμένει διαρκής και αδιαπραγμάτευτη.
Το δελτίο τύπου της ΕΕΔΑ σε αρχείο pdf